Brezilya’da Akrep Sokması Vakaları ve Artış Nedenleri (2014-2023)

Brezilya’da 2014 ile 2023 Yılları Arasında 1,1 Milyondan Fazla Akrep Sokması Vakası Bildirildi

Sağlık alanında yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, Brezilya’da akrep sokması vakaları son on yılda ciddi bir artış göstermiştir. Bu dönemde toplamda 1,1 milyondan fazla vaka resmi olarak kayıtlara geçmiştir. Uzmanlar, bu artışın hızla gelişen ve plansız kentleşme ile birlikte iklim krizinin olumsuz etkilerine bağlamaktadır.

Yapılan çalışmalar, özellikle düşük gelirli mahallelerdeki yüksek yoğunluklu konutların, yetersiz atık yönetimi ve altyapı eksikliklerinin akreplerin yaşam alanlarını genişlettiğine işaret etmektedir. Bu bölgelerdeki yaşam koşulları, akreplerin kolayca barınabileceği ve çoğalabileceği ortamlar sunmaktadır.

Kentlerde Akrep Popülasyonunun Artışına Neden Olan Faktörler

Kentlerdeki duvar boşlukları, kanalizasyon sistemleri, moloz yığınları ve inşaat atıkları, akrepler için ideal yaşam alanları oluşturmaktadır. Ayrıca, sıcaklıkların yükselmesi ve su kaynaklarının azalmasıyla birlikte, akreplerin doğal yaşam alanları da daralmakta ve şehir merkezlerine göç etmektedirler.

Doç. Dr. Manuela Berto Pucca, bu durumu şöyle açıklamaktadır: "Kentleşme, Brezilya’daki ekosistemleri köklü biçimde değiştirdi. Şehirler, akrepler için barınak, sıcaklık ve bol miktarda yiyecek sunuyor. Özellikle kanalizasyonlar, akrepler için neredeyse mükemmel yaşam ortamları haline geldi."

Akrep Türleri ve Üreme Özellikleri

İlginç olan ise, bazı akrep türlerinin çiftleşmeden de üreyebildiği ve 400 güne kadar aç kalabildiği bilinmektedir. Bu özellikler, akreplerle mücadeleyi oldukça zorlaştırmakta ve kontrol altına alınmalarını güçleştirmektedir. Ayrıca, iklim değişikliklerinin sıcaklıkları yükseltmesi ve kuraklık gibi etkenler, akrep popülasyonunun hızla yayılmasına neden olmaktadır.

2024 ve Sonrası Vaka ve Ölüm Tahminleri

2024 yılına ait ön veriler, Brezilya’da yaklaşık 200 bin kişinin akrep sokmasına maruz kaldığını ve bu vakalar sonucunda 133 kişinin yaşamını yitirdiğini göstermektedir. Uzmanlar, 2025 ile 2033 yılları arasında toplam vaka sayısının 2 milyonu aşabileceğinin öngörüsünde bulunmaktadır.

Akrep sokması vakalarının yaklaşık %0,1’i ölümle sonuçlanmakta olup, en yüksek risk grubunu çocuklar ve yaşlılar oluşturmaktadır. Sağlıklı bireyler genellikle birkaç gün içinde iyileşmekte, ancak ağrı, yanma, şişlik ve mide bulantısı gibi etkiler görülebilmektedir. Brezilya Sağlık Bakanlığı, bu vakalara müdahale amacıyla ücretsiz tedavi hizmetleri sunmakta ve bazı hastanelerde panzehir temin edilmektedir. Uzmanlar, sokma sonrası derhal sağlık kuruluşlarına başvurmanın hayati önem taşıdığını vurgulamaktadır.

Uzmanlardan Uyarı ve Alınabilecek Önlemler

Bilim insanları ve sağlık uzmanları, akreplerin düşman değil, doğanın önemli bir parçası olduğunu belirterek, onların kontrol altına alınmadan yaşam alanlarının iyileştirilmesi gerektiğine dikkat çekmektedir. Şehirlerde temizlik, çatlakların kapatılması, kanalizasyonların izole edilmesi ve atıkların düzgün yönetilmesi gibi önlemler, akrep saldırılarının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Prof. Eliane Candiani Arantes, özellikle çocukların bu konuda çok daha savunmasız olduğunu belirterek, "Küçük bir sokma bile ölümcül olabilir. Bu nedenle acil önlemler alınmalı ve farkındalık artırılmalıdır" uyarısında bulunmuştur.

Genel Durum ve Uluslararası Etkiler

Akrep sokması vakaları yalnızca Brezilya ile sınırlı kalmamaktadır. Paraguay, Bolivya, Meksika, Guyana ve Venezuela gibi birçok Latin Amerika ülkesinde de benzer artışlar gözlemlenmektedir. Avrupa’da ise 35’ten fazla yerli akrep türü bulunmasına rağmen, nüfus artışlarına ilişkin kapsamlı ve güncel araştırmalar henüz yapılmamıştır.

Uzmanlar, akreplerin zararlı değil, ekosistemdeki dengeyi sağlayan önemli canlılar olduğunu vurgulamaktadır. Şehirlerde temizlik ve altyapı yatırımlarının artırılmasıyla birlikte risklerin azaltılabileceği düşünülmektedir.