Rum Meclisinde Dini Grupların Temsil Hakları ve Güncel Talepler

Giriş

Rum Meclisinde oy hakları bulunmayan ve yalnızca temsilci olarak yer alan dini gruplar – Ermeniler, Maronitler ve Latinler – 1960 Anayasası’nın kendilerine tanıdığı oy hakkını yeniden talep ediyorlar. Bu bağlamda, özellikle Maronit temsilcisi Yannakis Musa, bu konuda Yüksek Anayasa Mahkemesi’ne başvurma olasılığı üzerinde ciddi şekilde duruyor.

Mevcut Durum ve Geçmişteki Temsil

Haravgi gazetesi, bu durumu “Dini Grup Temsilcileri Meclisteki Rollerinin Yükseltilmesini İstiyor” başlığıyla aktardı. Gazeteye göre, Maronitlerin temsilcisi Yannakis Musa, Maronitlerin Rum Meclisindeki konumunun yeterince güçlü olmadığını ve 1960’larda kurulan Cemaat Meclisi dönemindeki seviyeye ulaşmadığını belirtti. Musa, şunları söyledi: “1960-1964 yılları arasında faaliyet gösteren Cemaat Meclisi’nde, bugün yaklaşık 8 bin civarında olan Maronitler’in temsilcileri, Ermeni ve Latinlerin temsilcileri gibi tam üye olarak yer alıyordu ve kendilerini ilgilendiren konularda söz hakkına sahipti. Ancak, 1964’ten sonra bu haklar kısıtlandı ve temsilcilerin statüsü adeta dekoratif hale getirildi.”

Mevcut Durum ve Talepler

Günümüzde, gözlemciler olarak oy kullanma veya yasa teklifinde bulunma haklarının olmadığını vurgulayan Musa, hatta kendileriyle ilgili konularda söz sahibi bile olmadıklarını belirtiyor. Bu durumu, “bir azınlığın prestijini olumsuz etkileyen önemli bir sorun” olarak nitelendiriyor. Bu nedenle, 1960’larda var olan haklarının yeniden kazandırılması amacıyla çeşitli önerilerde bulunuyor ve bu konuda inisiyatif alıyorlar.

Yasal ve Siyasi Engeller

Rum siyasi partilerinin olumlu tavırlarına rağmen, Rum Başsavcılığı’nın “Olağanüstü Hal Yasası”na atıfta bulunmasıyla karşılaşıyorlar. Musa, bu yasanın sadece olağanüstü durumlarda ve vatan güvenliği söz konusu olduğunda uygulandığını, oysa söz konusu meselenin siyasi olduğunu ve siyasi yollarla çözülmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, Yüksek Anayasa Mahkemesi’ne başvurma fikrini de gündeme getiriyor.

Ermeni ve Latin Temsilcilerinin Görüşleri

Ermeni temsilcisi Vartkes Mahtesian, dini grup temsilcilerinin, kendilerini doğrudan ilgilendiren konularda söz hakkı olmalarının önemine vurgu yaptı. Rum partileri ve yönetimiyle iyi ilişkiler içinde olduğunu belirten Mahtesian, özellikle Kıbrıs sorunu gibi kritik dönemlerde, bu taleplerin ortamı etkilemek amacıyla değil, haklarını korumak ve güçlendirmek adına olduğunu ifade etti. Latin temsilcisi Antonella Mandovani ise Latin cemaatinin 1960 Cemaat Meclisi’nde aktif olduğunu hatırlattı ve şu açıklamayı yaptı: “O zamanlar Latinlerin Cemaat Meclisi’nde tam üyesi bulunuyordu, ancak 1964 sonrasında dini gruplarının statüsü, kendilerini ilgilendiren konularda bile söz veya oy hakkı olmadan sadece danışmanlık rolüne indirildi.” Latinler, eski statülerinin yeniden iadesini talep ediyorlar.

1960 Anayasası ve Sonrası

1960 Anayasası’nda, Ermeniler, Maronitler ve Latinler gibi dini gruplar, Rum Cemaat Meclisi’nde belirli temsilcilerle temsil ediliyordu. Ancak, 1964’te yaşanan siyasi kriz ve karışıklıklar sonrası, Rum Cemaat Meclisi feshedildi ve yasama yetkileri Temsilciler Meclisi’ne devredildi. Bu gelişmelerle birlikte, dini grupların temsilcileri, kendileriyle ilgili konularda söz ve oy haklarını kaybetti. Geçici olarak, bu dini grupların temsilcileri danışmanlık rolüyle mecliste yer almaya devam ettiler, ancak bu durum, dini cemaatlerin siyasi ve hukuki statülerinin gerilemesine neden oldu.