Yapay Zeka Sohbet Robotlarında Halüsinasyonlar ve Gelişen Durumlar

Yapay zeka sohbet robotları (chatbotlar) ilk ortaya çıktığından bu yana, çeşitli sorunlar ve zorluklar arasında en dikkat çekicisi, "yanıltıcı bilgiler" veya diğer adıyla "halüsinasyonlar" olmuştur. Bu sorun, yeni modeller geliştikçe azalmaya değil, aksine daha da artmaya başlamıştır.

Özellikle, OpenAI’nin yaptığı son araştırmalar, yeni nesil büyük dil modellerinde halüsinasyon oranlarının göründüğünden çok daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bir kamu figürü üzerinde gerçekleştirilen testlerde, GPT-3 isimli model, verdiği cevapların yaklaşık %33'ünde yanlış bilgiler veya gerçek dışı ifadeler kullanmıştır. Bu oran, ilk modellerde gözlemlenen hata oranlarının iki katına ulaşmıştır. Ayrıca, daha küçük ve kompakt yapılı olan GPT-4-mini modeli ise %48 oranında yanıltıcı veya hatalı bilgi üretmiştir.

Yapay zekanın 'düşünme' yeteneği ve etkileri

Geçmişte, yapay zeka modelleri, akıcı ve doğal metinler üretme konusunda oldukça başarılıydi. Ancak, GPT-3 ve GPT-4-mini gibi yeni nesil modeller, "adım adım düşünme" (chain-of-thought) tekniğiyle geliştirilmiştir. Bu yöntem, insan benzeri mantık yürütme ve problem çözme süreçlerini taklit etmeyi amaçlamaktadır. Maalesef, bu yeni "düşünme" mekanizması, beklenmedik şekilde, hataların ve yanlış sonuçların artmasına neden olmuştur.

Yapay zeka araştırmacıları, yapılan bu gelişmelerin, modelin daha karmaşık ve soyut kavramlar arasında bağlantı kurmaya çalıştıkça, yanlış yollara sapma riskini de artırdığını belirtiyor. Yüksek güvenlik ve doğruluk sağlayan eski sistemlere kıyasla, yeni modeller, daha büyük ve karmaşık bilgi ağlarıyla çalışırken, karmaşık sorulara verdiği cevaplarda tuhaf ve hatalı sonuçlar üretebiliyor.

Gelişmiş yapay zeka modellerinin güvenilirliği neden azalıyor?

OpenAI, bu artışın temel nedenini, yapay zekanın düşünme ve anlatım biçimindeki kelime bolluğu ve kendini ifade etme cesaretine bağlı olduğunu açıklamaktadır. Yapay zeka, faydalı ve kapsamlı cevaplar vermeye çalışırken, bazen tahmin yürütmeye ve varsayımlarda bulunmaya yöneliyor. Bu süreçte, gerçeklikle bağdaşmayan teorilere ve yanlış bilgilere ulaşabiliyor. Sonuçlar, son derece ikna edici ve inandırıcı olabilir, ancak aslında tamamen hatalı veya yanıltıcı olabiliyor.

Yapay zeka halüsinasyonlarının gerçek dünya riskleri

Yapay zekanın hukuki, tıbbi, eğitim veya devlet hizmetleri gibi kritik alanlarda kullanılması, ciddi riskleri de beraberinde getiriyor. Örneğin, bir mahkeme belgesi veya tıbbi raporda yer alan yanlış bilgi, büyük felaketlere yol açabilir. Günümüzde, ChatGPT gibi araçların kullanımıyla, avukatlar uydurma mahkeme alıntıları ve yanlış bilgiler sunarak disiplin cezalarıyla karşılaşabiliyorlar. Peki ya, ufak tefek hatalarla dolu bir iş raporu, eğitim ödevi veya devlet politikası belgesi, ne kadar büyük sonuçlar doğurabilir? Yapay zekanın hayatımıza daha fazla entegre olmasıyla birlikte, hata yapma ihtimali de artıyor.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken paradoks, ne kadar kullanışlı ve faydalı olursa olsun, yapacağı hataların potansiyel tehlikesinin de o kadar büyümesidir. Bu nedenle, yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımı sırasında, güvenlik ve doğruluk ön planda tutulmalı, sürekli denetim ve iyileştirme çalışmaları yapılmalıdır.